"فرمان دادم بدنم را بدون تابوت و مومیایی به خاک سپارند تا اجزای بدنم ذرات خاک ایران بزرگ را تشکیل دهند....."

این نوشتار از درخشان ترین دوره های تاریخ  سخن می گوید . از آن زمان که تاریخ مهربانی و بزرگی را از آزاده گی مردی ایرانی به نام کوروش آموخت .

از آن زمان که قدرت و اقتدار را می شد بدون فریب دارا بود . مهربانی و عشق به ذرات خاک این سرزمین بود که بزرگی که آزادگی که پاکی به همراه داشت و این عشق است که پارس را جاودان می سازد .

مهم نیست تیرگی ها چه می گویند

مهم نیست صدای بلند اهریمن

مهم اینست در خاکی ؛ در آسمانی نفس می کشیم که روزگاری کوروش کبیر ، داریوش بزرگ، خشایار شاه ، کمبوجیه ، رکسانا، ماندا ، ردمنا ....در پاکیش زیسته اند. انسان هایی از پوست شیر

-         نارضایتی مردمان پارس و ماد مهمترین دلیل سقوط ماد ها بود .

-         نبونید پادشاه بابل چنین می گوید : ایخ توویگو (شاه ماد) با قشونی به پارس به قصد کوروش حمله نمود و در نزدیکی پاسارگاد جنگ سختی روی داد که کوروش پیروز گشت .

-         ایران هخامنشیرا می توان  بزرگترین دولتی دانست که تا آن زمان تشکیل شده بود . 46 گونه و نژاد با مذاهب و زبان ها و عادات و رسوم مختلف با آرامش می زیستند .

-         دولت هخامنشی در زمان داریوش بزرگ به بالاترین درجه ی وسعت خود رسید – بهترین سند در این زمینه کتیبه ای است که از لحاظ تاریخی مانند ندارد که در مقبره ی این شاه در نقش رستم کنده شده است .

-         از شرق تا غرب از سواحل اقیانوس هند تا سواحل دریای آدریاتیک و قرتاجنه . از شمال به جنوب از ماورای سیحون تا حبشه .

-         از ممالک تابعه ی ایران هر مملکتی آزاد بودند که موافق اعتقادات مذهبی خود رفتار نمایند .

-         مذهب شاهان هخامنشی و اهالی ایران به هیچ شکلی به آن ها تحمیل نمی شد و هر مملکتی مختار بود سلسه امرا و روحانیون خود را حفظ کند .( چون : مصر ،  قبرس ، فنیقیه ، یونانی ها ...)

-         افراد ممالک تابعه مالیلت می پرداختند و وظیفه داشتند در هنگام جنگ سپاهی به مکان های گفته شده بفرستند .

-         ترتیبات آریایی در آن زمان بسیار قوی بوده . داریوش بزرگ در معرفی خود چنین می گوید : من داریوشم – پسر ویشتاسب ( خانواده ) ، هخامنشی (تیره ) ، پارسی ( قوم) ، آریایی ( ملت )

-          

-         عدالت (دادگری)  در ایران قدیم اهمیت بسار داشت . و شاهان نسبت به قضات خیلی سخت و گاهی بیرحم بودند.چنانکه فردی به نام سی سامنس را که شغل قضایی داشت و رشوه گرفته بود کمبوجیه به اعدام محکوم نمود .

-         موافق قانون در ازای جنایتی که کسی مرتبه ی اول مرتکب می شد حکم اعدام صادر نمی کردند . اگر کسی مرتکب کار بدی شده در مقابل گناه وی کارهای خوب او را نیز باید در نظر گرفت و اگر کارهای بد برتری داشت مجازات داد .

-         موارد خیانت گوشها یا بینی او را می بریدند چون گئومات.

-         پارس در آن زمان بزرگترین و قدرتمندترین سپاه با نام لشگر جاویدان با 10000 می بایست مسلح و آماده باشند و جز ساخلوهای ولایت باقی قسمتها چریکی بودند . یعنی در مرکز و ولایات در هنگام از اهالی مردم عادی که نا آگاه به امور جنگی بوده و رابطه ی معنوی نیز با یکدیگر نداشتند کمک می گرفتند .

-         دلیل عدم پیروزی ایرانیا در جنگ با یونان این بود که اسلحه ی دفاعی سپاهیان محکم نبود . اسلحه ی سپاهیان جاویدان در قلب سپاه جای می گرفت و اگر در هنگام حمله دشمن حمله می کرد چون اطرافیان که قدرت کافی نداشتند به همان اندازه پیش بروند و در نتیجه سپاه هم مجبور به عقب نشینی می شد .

-         ایرا در دریانوردی در صورت لزوم از یونانی ها و فنیقی ها کمک می گرفتند و به طور کلی دیانوردان خوبی بودند .

-         دولت هخامنشی امنیت سرزمین های بزرگ ایران را حفظ می کرد . از این جهت مردم می نوانستند به زراعت و کسب ئ تجارت با راحتی خیال بپردازند و مردمان غیر ایرانی نیز از این امنیت برخوردار می شدند . افراد ثروتمند در سرزمین های ایران و تابعه ی ایران کم نبودند .

-         آنگونه که از اوستا ، کتیبه و آثار شاهان هخامنشی یگانه پرست بودند و خداوند بزرگ – اهورامزدا را می پرستیند . از زمان اردشیر دوم ارج نهی به ناهید پرستی (یزت ) ایزد آبا رواج دوباره ای یافت . البته این عقیده ی پادشاه بود .

-         مغ ها در این دوره نفوذی در امور دولتی نداشتند و تنها برای اجرای آداب قربانی دعوت می شدند .

-         آریا ها همواره به آزادی دینی بر خلاف سامی نژادها اعتقاد داشتند . دولت ساسانی بعدها تاثیر زیادی از سامی ها گرفت .

-         یکی از خصوصیات ممتاز ایرانیان قدیم هنر آفرینی و تلاششان برای آموختن هنر و ارج نهادن به آن بود .طوری که معماری و حجاری ایرانی در این دوره ترکیبی از سرزمین های تابعه بوده و سلیقه ی ایرانی با ظرافت و زیبایی بسیار تناسبی به شیوه ها و سلایق مختلف داده و روح ایرانی را در آن دمیده است .

-         صنایع زمان هخامنشی با وجود اقتباسات صنایع ملی محسوب می شود . علت : 1- تناسبی که بین شیوه های مختلف هنگام ترکیب آن ها ایجاد کرده اند . 2- شکوه و بزرگی بناها ، چه این عظمت در هیچ جا سابقه ندارد . 3- وفور تزیینات و تجملات .که ارزش بسیاری در تمام تاریخ داشته .

-         آثار به جا مانده از شاهان هخامنشی غالبا از خشت خام بوده به استثنای پله ها و ستون ها یا حیواناتی که از سنگ ساخته شده اند .

پاسارگاد

-         پاسارگاد پایتخت قدیم سلسله ی هخامنشی بوده . این بنا به مناسبت فتح ماد بنا شده . اگرچه تمام قسمت ها جز  ستون هایش  تخریب گشته اما شکل کلی که در هزاران سال پیش داشته قابل تشخیص است . همچنین کتیبه ای از کوروش به دست آمده که محو شده .

-         در نزدیکی این بنا ، بنای با شکوه از سنگ با شش مرتبه قرار دارد .که آرامگاه کوروش بزرگ می باشد . البته برای جلوگیری از تخریب آن در زمان حمله ی اعراب به ایران نام قبر مادر سلیمان بر آن گذارده اند .. در نزدیکی بنا کتیبه ای یافته اند که ترجمه اش این است: من کوروش ، شاه هخامنشی هستم .

-         در پاسارگاد تصویری برجسته که در سنگ حجاری شده ؛ این ایستاده  دستش به پیش دراز و دارای دو بال می باشد ( مشابه آسوری ها ) ولی ریش پارسی و تاج مصری و لباس عیلامی بر تن دارد . سابقا تصور می شده تصویر کوروش کبیر می باشد .

تخت جمشید

-         یونانی ها تخت جمشید را پرسپولیس می نامند . پایتخت جدید پادشاهان هخامنشی بوده . قسمت عمده ی این بناها داریوش اول و خشایار ساخته اند .این بنا روی بلندی وسیعی ساخته شده که تخت جمشید نام دارد . پله کانی شخصی را به بلندی مزبور هدایت ی کند . تعداد پله ها 106 است .این پله ها منتهی به یک عرصه ی بلندی می شود که در آنجا تالار صد ستونی قرار داشته . کاخ داریوش و خشایارشاه نیز در اینجا قرار داشته .

-         تالار خشایارشاه در ابتدا 64 ستون داشته که 13 عدد آن هنوز پابرجاست .ارتفاع ستونها تقریبا بیست ذرع است .پله کان مزبور مزین به حجاریهایی است که تصاویر مردان درباری و اشخاص دیگر را نشان می دهد .

-         تخت داریوش روی دست 28 مجسمه قرار گرفته و هر یک از مجسمه های سنگی نماینده ی مملکتی می باشد .

-         داریوش بر تخت قرار گرفته و پشت سر وی شخصی ایتاده که گمان می کندد خشایارشاه باشد .

نقش رستم

-         از مقابر شاهان هخامنشی 3 مقبره در پشت تخت جمشید و مابقی در یک فرسنگی محل مزبور موسوم به نقش رستم قرار دارد .

-         این مقابر در کوهها کنده شده ، در نقش رستم سردابی دارای 9 مقبره می باشد که عبارت از یک دهلیز و یک اتاق می باشد .در این سرداب 9 مقبره قرار دارد . تنها مقبره ی داریوش بزرگ دارای کتیبه می باشد .

شوش

-         شاهان هخامنشی بناهای بسیاری در شوش ساخته اند که افسوس تنها تلی خاک از آنان بر جای مانده

-         از حفریات شوش سرستونی به دست آمده که متعلق به زمان داریوش اول است

-         فریزی ( نوعی کتیبه ) یافته شده که از کاشیها ساخته شده و در صورتی که این کاشیها را به هم پیوست دهند صورت سه نظامی ایرانی مشاهده می شود که به لباس نظامی آن زمان ملبس و اسلحه اینان کمان و ترکش و نیزه ای است که به دست گرفته و از زمین بلند نگاه داشته اند .گویی در حال دادن سلام نظامی بوده اند . کاشیهای گفته شده دیوار تالار یا آپادانا – قصر شوش را می پوشانیده اند . این اثر ارزشمند اکنون در موزه ی لوور پایس معروف به تیراندازان ایرانی یا جاویدان هاست . (less immortels) .

سروستان و فیروز آباد

-         این دو مکان در راه شیراز به داراب گرد و بندر عباس واقع است . در این مکان ها گنبد ها و طاق هایی از بناهای پیشین باقی مانده مانده است .

-         دیولافوآ این دو بنا را از زمان کوروش بزرگ می داند  .وی عقیده دارد  ساختن طاق اختراع ایرانی می باشد و نه رومی .

آتشکده ها

-         آثار آتشکده هایی نیز در نقاط مختلف ایران با نام آتشگاه دیده می شود .

-         یکی از معروفترین آنها سنگ مکعبی است موسوم به تخت طاووس که در پاسارگاد در نزدیکی آرامگاه کوروش بزرگ قرار دارد .

برخی افراد تخت جمشید را با " استخر " اشتباه می گیرند . استخر شهری بوده که برخی محققین بنای آن را منسوب به زمان پیش از آمدن آریایی ها به ایران می دانند و کمینه متعلق به 2000 سال پیش از میلاد مسیح می باشد  . تخت جمشد در قرن 6 ق وم بنا شده است .

مهر افزون

پی نوشت :