در متون زرتشتی شامل اوستا ، و منابع بعدی از قبیل بندهش و دینکرد ، درباره ی ایرانیان ، خدایان آن ها ، و جهانی که آفریده اند ، اطلاعات فراوانی می توان به دست آورد .بندهش (  اساس آفرینش ) شامل ترجمه ی پهلوی ( فارسی میانه ) بخش هایی از اوستا که دیگر وجود ندارد و تفسیرهای آن (زند) است .دینکرد  خلاصه ای از اوستا به زبان پهلوی است .

در اوستا ، ایزدان ، قهرمانان ، و موجودات افسانه ای غالبا در بخشی موسوم به یشت ها آمده اند .در یشت ها اسطوره هایی که منشا ماقبل زرتشتی دارند ،در قالب سرودهایی درباره ی ایزدان گوناگون توصیف شده اند . به عنوان مثال یشت 5 یا آبان یشت ، به ایزد بانو ، اردوی سوره آناهیتا ، اختصاص داده شده است ؛ یشت 14 که بهرام یشت نامیده می شود ، به توصیف ایزدی به نام ورثرغنه ، و یشت 10 یا مهر یشت به توصیف ایزدی به نام میترا پرداخته است .یشت 19 یا زامیاد یشت ، توصیفی از جستجو برای فره ایزدی است .

مجموعه ی دعاها که نیایش نامیده می شود و شامل باورهای اولیه ی زرتشتی است نیز بسیار آموزنده است .از جمله ی این نیایش ها می توان می توان آتش نیایش ، یا دعا برای آتش را نام برد

اردوی سوره آناهیتا

اردوی سوره آناهیتا ایزدبانوی همه ی آب های روی زمین و سرچشمه ی اقیانوس کیهانی است .او برگردونه ای سوار است که چهار اسب آن را می کشند : باد ، باران ، ابر و تگرگ . وی سرچشمه ی زندگی ، پاک کننده ی تخمه ی همه ی نرها و زهدان همه ی ماده ها ، و تصفیه کننده ی شیر در پستان همه ی مادران است .به دلیل ارتباطی که با زندگی دارد ، جنگجویان در نبرد ، زنده ماندن و پیروزی را از او طلب می کنند .نزول او بر زمین چنین توصیف شده :

ای زرتشت ! اردوی سوره ناهید از آن (کره) ستارگان به سوی زمین آفریده ی اهورا فرود آمد ، و این چنین گفت اردوی سوره ناهید . ( یشت 5 ،88)

هنگامی که زردشت از او می پرسد آئین پرستیدن او چگونه است ، ایزد بانو پاسخ می دهد :

آن گاه گفت اردوی سوره ناهید ، به راستی که ای سپنتمان پاک ، ! با این ستایش مراسم مرا بجای آر .از هنگام برآمدن خورشید تا به وقت فرو رفتن خورشید از این زور (آب مقدس) من تو توانی نوشید ( و نیز) آتربانانی که از پرستش و پاسخ آگاه اند و خردمند آزموده ای که کلام مقدس در او حلول کرده باشد (یشت 5 ، 91)

در یک توصیف زنده و جاندار اردوی سوره آناهیتا ، با یک دوشیزه ی زیبا با قدی بلند ، بدنی نیرومند و پاک توصیف شده است :

خوش اندام ،کمر به میان بسته ، راست بالا ، آزاده نژاد و شریف که یک جبه ی قیمتی پرچین زرین در بر دارد .به راستی همان طوری که در قاعده است برسم(شاخه ی گیاه انار) در دست با یک گوشواره ی زرین جلوه گر است .اردوی سوره آناهیتا بسیار شریف ، یک طوقی به دور گلوی نازنین خود دارد . او کمربند به میان می بندد تا سینه هایش ترکیب زیبا بگیرد و تا آنکه او مطبوع واقع شود .در بالای سر اردوی سوره ناهید تاجی با صد ستاره گذارده .یک تاج زرین هشت گوشه به سان چرخ ساخته شده با نوارها زینت یافته. زیبای خوب ساخته شده که از آن چنبری پیش آمده است .(یشت 5 ، 8-126)

در اوستا ، قهرمانان و ضد قهرمانان به یکسان آناهیتا را می ستایند .به درگاه او نیایش می کنند و قربانی به حضورش تقدیم می دارند .اهمیت این ایزد بانو را به بهترین وجه می توان در کشاکش میان خیر و شر و رویارویی میان پادشاهان و فرمانروایان توران –شمال شرقی ایران – مشاهده نمود .